het schip


Van de ene dag op de andere

De zeiltochten zijn meestal wat saai: soms met wat te weinig wind (bijmotoren) en soms wat teveel....we lezen onderweg, koken, eten, houden wacht in de nacht en slapen. We vissen maar vangen de laatste tijd niets.




Van Frans Polynesie naar Tonga heb je twee hoofdroutes: de noordelijke en de zuidelijke.



Wij hebben voor de noordelijke gekozen, vooral omdat dit iets stabielere weersomstandigheden belooft, zoals te zien is op dit voorbeeldkaartje, waar je op het zuidelijke traject geconfronteerd wordt met een westelijke wind. Dit soort storingen doet zich in deze omgeving met enige regelmaat voor. Maar dat kun je niet gebruiken als je naar het westen onderweg bent. Op het meer noordelijke traject hebben we hier wat minder last van.
Bovendien brengt deze route ons langs allerlei interessante gebieden. Eerder kwamen we zo al in Maupihaa, Penrhyn (Tongareva) en Suwarow. Nu vervolgen we onze tocht en komen in Samoa terecht. Samoa was sinds het eind van de negentiende eeuw verdeeld: de westelijke eilanden werden door de Duitsers gekoloniseerd, de oostelijke eilanden door de Amerikanen. Na de val van het Duitse Rijk in 1918 bezette Nieuw Zeeland West Samoa en ondanks periodes van verzet bleef dit zo tot 1962, toen het een zelfstandig land werd: West Samoa (sinds 1997 Samoa).
De oostelijke eilanden bleven Amerikaans, en zijn nog steeds een Amerikaanse kolonie, met eenzelfde soort status als Puerto Rico: ze vallen wel onder de Amerikaanse federale wetgeving, maar hebben geen vertegenwoordiging in het Huis van Afgevaardigden. In Amerikaans Samoa heeft het Amerikaanse leger in de Tweede Wereldoorlog grote verdedigingswerken gebouwd, waarvan nog altijd restanten te zien vallen.
Pago Pago (spreek uit: Pango Pango) is een grote (visserij-)haven op het hoofdeiland Tutuila, gelegen in een vrijwel geheel omsloten baai: uitzonderlijk in de middengebied van de Grote Oceaan. Geen wonder dus, dat de Amerikanen dit eiland graag koloniseerden. Er bevonden zich hier tot voor kort enkele grote tonijnfabrieken, waarvan inmiddels alleen nog de Starkist fabriek over is. Enorme tonijnviskotters leveren hier hun vangst af. Deze kotters zijn groot, sommigen hebben zelfs kleine helikoptertjes aan boord (waarmee ze de tonijnscholen zoeken!) en ze hebben allemaal een soort van kraaiennest, een hoge toren met een huisje bovenin.



Op de foto ligt er een dergelijke kotter (blauw) naast model 'Urker kotter' (groen), waardoor de enorme afmetingen van de tonijnkotter eens te meer blijken. De netten zijn zo groot en zwaar dat die met kranen van en aan boord worden gehesen om gecontroleerd en gebruiksklaar te worden gemaakt.



Hier zie je dus de visindustrie aan de gang, die de oceanen leegvist.
Amerikaans Samoa is nog om een andere reden bekend: Margeret Mead, de beroemde anthropologe deed hier (op het buureiland Ta'u) haar wereldberoemde onderzoek naar opgroeiende meiden, dat ze in 1928 publiceerde onder de titel 'Coming of age in Samoa'.



In dit onderzoek beschreef ze onder andere dat het in Samoa niet alleen gebruikelijk was, maar ook positief gewaardeerd werd dat tienermeiden experimenteerden met sex: een in de jaren twintig als schokkend ervaren bevinding, en dat nog wel onderzocht door een vrouw. Mead was bovendien een van de eerste anthopologen die zich baseerden op uitgebreid veldonderzoek. Overigens is seks voor het huwelijk in dit uiterst religieuze land (om de paar huizen heb je hier een kerk! Op zondag is alles dicht) nog altijd een geaccepteerd fenomeen.

Wij komen in de grote, luidruchtige baai van Pago Pago aan na meer dan een maand in de meest afgelegen atollen te hebben doorgebracht: een klein cultuurshockje, tevens door het contrast een leuke afwisseling. Wat hier vooral opmerkelijk is zijn de bussen. Men bouwt hier constructies van hout en metaal op een 'gewone' Amerikaanse 'truck' en deze bouwsels worden vervolgens van buiten en van binnen op de meest opmerkelijke manieren opgeleukt.































De busjes rijden zeer frequent langs alle hoofdroutes van het eiland en ze zijn niet duur. Kortom, ideaal vervoer voor reizigers zoals wij. Het enige nadeel is dat ze meestal ook voorzien zijn van enorme geluidsinstallaties, waardoor het reizen per busje met name voor Frits niet altijd prettig is.
Dit weerhoudt ons evenwel niet om op een dag met een groepje collegazeilers een uitstap te maken naar het vlak voor de kust gelegen eilandje Aunuu. Uiteraard begint de reis erheen met het busje, gevolgd door een veerbootje dat ons naar het eilandje brengt















Zo komen we in Aunuu aan in een dromerig dorpje



Dit is het beginpunt van een prachtige wandeling







We komen uiteindelijk weer bij het water uit



op een plekje met een natuurlijk bad







waar bovendien ook onderwater allerlei moois te zien bleek











Als we verfrist door het bad en de meegebrachte lunch, weer teruggewandeld zijn naar het dorpje



brengt de veerman ons terug naar de vaste wal



Na deze leuke ervaring willen we een paar dagen later nog een wandeling maken. We willen nu naar de andere kant van het eiland. Daarheen blijken alleen niet zoveel busjes te gaan, maar gelukkig lukt het op de heenweg, na enig rondvragen en onderhandelen om een buschauffeur ons voor een speciale prijs met een heel speciale bus naar het begin van onze wandeling te laten vervoeren.



We maken dit keer een behoorlijk steile afdaling











Maar als we uiteindelijk beneden zijn aangekomen, blijkt het geen doorgaand pad, zoals we hadden gedacht,



en dus moeten we weer terug omhoog....



Verderop is een dorpje, dat we eigenlijk toch wel willen bezoeken, en gelukkig is er dan altijd wel weer een stel aardige en behulpzame Samoanen die ons een lift naar het dorpje geven.







In dit afgelegen dorpje worden we verrast door iemand die gekleed gaat als een vrouw, maar die een man is. Hij/zij ziet er pachtig uit en wil op ons verzoek best wel even poseren



Een rere noemen ze deze travestieten in Polynesie. Rere vormen hier een derde sekse en rere zijn volledig maatschappelijk geaccepteerd. Het enige wat wel lastig voor hen is, is dat homoseksualiteit weer veel minder geaccepteerd is, dus een man die als vrouw gaat zal niet makkelijk een relatie met een man krijgen. Dit betekent in de praktijk dat rere vaak erg eenzaam zijn, ook al worden ze zeker niet verstoten. En zoals deze rere maar al te duidelijk toont: het is een trotse persoon, die haar/zijn identiteit met verve aan ons toont



Het is natuurlijk reuze leuk dat we hier nu zijn....maar hoe komen we weer terug? Pas over 3 uur zal er nog een busje gaan. Maar, we zijn nog steeds in Samoa, en ook dit probleem blijkt makkelijk oplosbaar, als er een vrachtwagentje langskomt dat partytafels en -stoelen vervoert, waar wij gewoon tussen mogen gaan zitten in de laadbak.



De mannen vinden het reuze leuk, en ze nemen het ervan om een gezellig gesprek met ons aan te knopen



En zo komen we na een tijdje weer op de hoofdroute uit







Geleidelijk nadert het moment dat de weersomstandigheden weer gunstig lijken om onze reis voort te zetten. Hoewel Amerikaans Samoa in de meeste beschrijvingen niet heel gunstig wordt gewaardeerd, houden wij toch een bijzonder positieve indruk over van dit bedrijvige, gastvrije en mooie eiland. De mensen zijn ongelooflijk aardig en belangstellend. Toen we bijvooorbeeld even ergens zaten te wachten sprak een vrouw ons belangstellend aan: waar we vandaan kwamen, wat we deden, hoe we het eiland vonden....en toen gaf ze ons haar telefoonnummer: als we nog vragen hadden, konden we altijd bij haar terecht. Niet opdringerig, maar gewoon ontzettend belangstellend en behulpzaam. Wat dat betreft verrassen de mensen die we ontmoeten ons keer op keer.
Zoals gezegd, we gaan weer verder. Onze volgende bestemming is Niuatoputapu, een eiland dat deel uitmaakt van de meest noordelijke eilandengroep van Tonga. En dat betekent dat we onderweg de datumgrens gaan overschrijden. Ons tijdverschil met Nederland is intussen opgelopen tot 13 uur: wij lopen 13 'achter'op Nederland, en straks zullen we in één klap 11 vooruitlopen op Nederland.







Eigenlijk merk je hier dus niets van: je hoeft de klok niet eens te verzetten, alleen de datum schuift een dag op. Van nu af aan zal het tijdverschil met Nederland alleen nog maar kleiner worden: we zijn over de helft! De tocht valt een beetje tegen: aanvankelijk hebben we erg weinig wind, en schieten we dus niet echt op, en dan neemt ineens 's nachts de wind tijdens een bui toe, en blijft doorwaaien. Maar vooral: er komt nu een vervelende korte steile deining uit het zuiden (tegen dus), waardoor de boot regelmatig enorme klappen te verduren krijgt. Maar dit leed is na 8 uur weer geleden als we onze bestemming, Niuatoptapu bereiken. We varen door de goed gemarkeerde pas en gooien ons anker uit voor de pier van het eerste van de drie dorpjes. We hebben een dag overgeslagen, waardoor het nu geen donderdag, maar vrijdag is. Gelukkig dus nog geen weekeind, zodat we nog kunnen inklaren en een telefoonkaart met internet kunnen regelen. Inklaren blijkt hier een bijzonder gemoedelijke aangelegenheid. Een bevriende boot, die hier al was, belt de douane (tevens immigratie en politie), die op haar beurt de gezondheidsautoriteit (een verpleegkundige, die tevens hoofd is van het plaatselijke ziekenhuisje) waarschuwt. Wij kwamen om 9 uur aan, en de afspraak is dat zij na de lunch naar de havenpier komen. Daar is het de bedoeling dat wij hen ophalen. Zo gezegd, zo gedaan. Een en ander verloopt uitermate gemoedelijk. Na gedane zaken leveren we douanevrouw en gezondheidsman af bij de buren, die ook nog in moeten klaren en wij vertrekken naar de bank. Aangekomen op de pier staat daar een auto van de bank...die blijkt er niet voor ons te zijn gekomen, maar het komt wel goed uit en we vragen de man een lift, naar dorpje 2, waar de bank, de school, het douanekantoor, en alle andere officials kantoor houden in noodgebouwen. Die noodgebouwen zijn nog een gevolg van de tsunami die dit eiland in 2009 heel zwaar getroffen heeft, waarbij 9 doden zijn gevallen en de meeste huizen zijn weggevaagd. Daardoor zien we nu overal langs de weg noodwoningen



We zijn gelukkig nog precies op voor sluitingstijd bij de bank, nemen geld op en vertrekken naar dorpje 3, waar de telefoonprovider zit. Wat ons onderweg opvalt is dat er overal varkentjes los rondlopen







Aangekomen in dorpje 3 kopen we een simkaart met datategoed. De verkoopster meldt ons, dat zij over 20 minuten vrij is, en dan weer naar dorpje 1 zal rijden. Als we even willen wachten zal ze ons met de auto terugbrengen naar de boot. En terwijl we daarmee bezig zijn, komt de douanebeambte langs en zij blijkt een simkaart te komen halen voor onze buren!
Wij rijden met Tiu mee naar huis, en halen onderweg haar dochtertje Ite op van de creche.



Ook hier is men trouwens weer zeer religieus



en we worden dan ook meteen door Tiu uitgenodigd voor een bezoek aan de kerkdienst van zondag, met aansluitend een lunch bij haar thuis. Maar eerst hebben we zaterdag nog een andere activiteit: onze buren hebben met de gezondheidsman, John, geregeld dat hij zaterdagmiddag een geroosterd varkentje voor ons zal klaarmaken! En inderdaad, staan ze zaterdagmiddag om 4 uur met het varkentje op de kade. We spreken met de bemanningen van de andere 3 boten af om dit bij ons aan boord te komen oppeuzelen.







Na deze gezellige bijeenkomst gaan we de volgende ochtend naar een van de plaatselijke kerken. Dit keer blijkt het de methodistenkerk te zijn.







In tegenstelling tot in Penrhyn, op de Cookeilanden, is het hier juist heel erg onbeleefd om in de kerk een hoed te dragen. Maar het is hier wel de bedoeling dat de vrouwen de knieen en de schouders bedekt hebben. In Tonga heeft heeft men een speciaal kledingstuk: een soort van schort van gevlochten palmbladvezels. Hier in Niuatoputapu zien we de strengen waarmee dit gedaan wordt overal buiten te drogen/bleken hangen



En deze schorten worden vaak doordeweek gedragen, maar ze behoren zeker tot de zondagse kerkkledij, zowel van de mannen, als soms ook van de vrouwen.







Eerlijk gezegd denk ik, dat de Tongalezen vroeger gewoon alleen deze kledij droegen, maar dat de missionarissen dat niet gepast vonden, zodat men tegenwoordig de schorten over de westerse kleding heen draagt.
Wat de kerkdiensten hier overal zo bijzonder maakt is het zingen: er wordt meerstemmig prachtig uit volle borst gezongen. De hele dienst, inclusief de gezangen zijn in het Tongalees, dus wij verstaan er niets van. En hoewel de preek dan wel een beetje lang duurt, maakt het zingen het kerkbezoek zondermeer de moeite waard. En bovendien wordt het hogelijk gewaardeerd door de mensen als je hun kerkdienst bezoekt. Na de kerk gaat iedereen schielijk naar huis voor een uitgebreide maaltijd. En wij zijn dus bij Tiu en haar dochter Ite uitgenodigd voor de lunch.
We komen binnen in een zeer eenvoudige (nood-)woning, die bestaat uit een grotere (huis-)kamer en 2 kleine slaapkamertjes. Er is een tafel in de kamer, waar de spullen voor het eten opstaan.



Als we er zijn spreidt Tiu op de grond een kleed uit (geweven van palmbladvezels) en daarop worden het eten, de borden, bestek en bekers neergezet. We gaan eromheen zitten.



Er zijn verschillende soorten vis met allerlei sausjes, er is krab, er zijn gefrituurde noedels, zoete aardappel, maniok en er is voor iedereen verse mango-kokossap. Tiu is een zorgzame gastvrouw en intussen vermaakt Ite ons met de Engelse zinnetjes die ze al kent (de eerste regels van het oude testament, begroeting) en een zeer elegante dans, waarbij ze samen met haar moeder de Tongalese tekst zingt. Het is een bijzonder leuke middag, en we spreken meteen een tegenbezoek bij ons aan boord af voor de volgende dag, na het werk van Tiu.
Buiten het rif zien we al dagenlang walvissen springen en spuiten! Dat willen we natuurlijk wel eens van dichterbij bekijken. Dat betekent wel dat we met de bijboot op open zee gaan, dus voor de veiligheid gaan we samen met onze buren (ieder in zijn eigen bijboot). We varen naar buiten



en al gauw zien we in de verte de eerste walvissen.



En ja! ze komen naar ons toe, een moeder met een kalf



Wow, wat zijn die groot.... We varen een tijdje rond, zien ze veraf en dichterbij zwemmen en spuiten. We merken dat ze wegzwemmen van ons motortje...dat schrikt hen kennelijk af. Onder de indruk van deze belevenis varen we uiteindelijk terug naar de boot.
's Middags halen we Tiu en Ite op van de pier. Ite vindt het prachtig



En ook aan boord is alles interessant







We hebben loempia's gebakken als snack en die gaan er goed in bij de dames. Als de zon onder is nemen we hartelijk afscheid van deze twee lieve nieuwe vriendinnen, want morgen zullen we uitklaren en daarna zullen we weer verder gaan.
De volgende dag maken we nog een fietstochtje over het eiland











Vanwege de varkentjes zijn de tuintjes stevig omheind



en ook de kerkhofjes langs de kant van de weg zijn van hekken voorzien



De volgende ochtend varen we bijtijds naar buiten, en laten ons eerst met de motor uit drijven. Het duurt niet lang voordat we vlak naast ons aan walviskalf hebben en moederlief duikt van onder de boot op







We proberen zoveel mogelijk foto's te maken



en dan gaan uiteindelijk de motoren aan en varen we weg van dit sympathieke eiland.
We hebben goede wind en de tocht verloopt voorspoedig. Zoals gebruikelijk doet onze stuurautomaat het meeste werk, terwijl wij een boekje lezen en een dutje doen. Met een snelheid van zo'n 8 knopen schieten we lekker op. De oceaan is hier diep, soms zlefs enorm diep: 2 tot 5 kilometer op veel plekken. Maar soms is er ineens een berg in zee, en dan is het nog maar 25 meter diep. Wat wij op dat moment niet weten is, dat walvissen dit soort plekken graag als slaapkamer kiezen: daar drijven ze dan, slapend (met een hersenhelft) rond aan de oppervlakte. Rond 17.30 in de middag (het is dan nog licht) worden we opgeschrikt door een gigantische klap - we liggen in één keer stil! Alle laden komen uit de keukenkastjes terwijl de boot wel een meter uit het water komt....eigenlijk zijn we er allebei al snel achter dat we op een walvis gevaren moeten zijn! En inderdaad enkele seconden later zien we hem of haar spartelend achter ons aan de oppervlakte verdwijnen....maar daar hebben we even geen tijd voor: eerst de schade opnemen! Komt er water in de boot??? We controleren beide rompen, maar behalve een vreemd tikken en sissen in de bakboord romp, zien we geen water binnen....voor, zit er een soort van inkeping van enkele centimeters in de stuurboord boeg en daar steekt zo te zien een stukje walvisvin uit







En het waterstag is aan bakboord afgebroken. En als we de zwaarden controleren blijk je door het bakboord zwaard recht in het diepe blauw te kunnen zien



Oei....dat belooft niet veel goeds, maar aangezien er binnen geen water staat, heeft de zwaardkast zich kennelijk goed gehouden. We kunnen nu alleen maar doorvaren, en dan moeten we morgenochtend in Vava'u maar eens de werkelijke schade opnemen. We besluiten wel bij de volgende zeeberg onze motor aan te zetten, in de veronderstelling dat die eventuele slapende walvissen zal wekken en afschrikken.
Dus zo varen we 'gewoon' verder, al zijn we natuurlijk wel onder de indruk van deze botsing midden op zee en ziet Frits bovendien de reparatiewerkzaamheden niet met veel plezier tegemoet: hij wilde naar Tonga om er te kiten! Zo komen we de volgende morgen - na toch wel een iets minder goede nachtrust dan we gewend zijn - aan in de Vava'u archipel



Er volgt een uitgebreide inspectie van het onderwaterschip en de schade blijkt inderdaad de stuurboord boeg en het bakboord zwaard te zijn. Dus dan moet het zwaard eruit.







en Frits begint meteen aan de reparaties



Gelukkig kunnen we hier glas en epoxy kopen, want daarvan zijn behoorlijke hoeveelheden nodig om dit gat te repareren











Neiafu, de hoofdplaats van deze archipel, blijkt een gezellig plaatsje, met behoorlijk wat hotels, en goed voorziene (maar dure) bootartikelen zaak (gerelateerd aan de jachtwerf hier) en een markt direct aan de haven:



waar allerlei lekkers te krijgen valt voor zeer redelijke prijzen - zeker in vergelijking met het peperdure Frans Polynesie.
Omdat er zo prachtig gezongen wordt, bezoeken we ook hier op zondag weer een kerk.



En wat we hier te horen krijgen, kun je gerust professioneel noemen: een meerstemmig koor, dat niet onderdoet voor professionele koren in Europa, begeleid door een blaasorkest - welk geheel vanuit het midden van de kerk gedirigeerd wordt: het is adembenemend mooi het maakt het kerkbezoek tot een bijzondere ervaring



Links van het altaar bevindt zich een aantal tronen: die zijn bedoeld voor de koninklijke familie!







Immers: Tonga is een koninkrijk, waar koning George Tupou VI de scepter zwaait.
Maar goed, voor ons moeten de reparaties doorgaan en dat betekent nogal wat slijpwerk, dat heel veel stof veroorzaakt.



En dit kunnen voor ons goede fatsoen niet op de drukke ankerplek bij de hoofdplaats doen. Dus we zoeken een wat meer afgelegen baai op, waar we de boot achterstevoren op de wind leggen, zodat het stof weg kan waaien.
Nu kun je natuurlijk op veel plekken een reparatie moeten uitvoeren, maar er zijn waarschijnlijk niet veel mensen die hun zwaard repareren bij dit uitzicht



Immers, Frits was hierheen gekomen om te kiten, en er wordt goede wind verwacht, dus varen we naar de beste kiteplek in de omgeving waar Frits 's morgens aan het zwaard werkt



en in de middaguren samen met een stel andere enthousiastelingen kite







Soms kan er niet gekite worden, noch gewerkt:



tijdens een dergelijke bui moet er gewoon even gerust worden.
En daarna valt een paar dagen de wind weg: tijd om de onderwaterwereld hier te gaan verkennen. We hebben grotten gezien....dus daar gaan we een kijkje nemen: De eerste grot heeft bovenin een gat waardoor je de bomen kunt zien



en dat zorgt voor een prachtige lichtinval binnen



De volgende grot is dieper



en zit vol met scholen vis



















Als we de grot verlaten gaan we naar een volgende snorkelplek: hier vinden we blauwe zeesterren



en prachtige koraalbollen vol met kleine visjes







Kortom iedere dag is weer anders, maar zeker is: we vervelen ons geen seconde!

[jan 2018]

[feb 2018]

[mei 2018]

[juni 2018]

[juli 2018]

[aug 2018]

[nov 2018]

[dec 2018]

[2017]

[2016]

[2015]

[2014]

[2013]

[2012]

[2010/11]

120 m² zeiloppervlak
120 m² lichtweerzeil
In blauw zijn de 4 gastenhutten (1x tweepersoons en 2x eenpersoons) gemarkeerd
Overal aan boord genieten







[jan 2018]

[feb 2018]

[mei 2018]

[juni 2018]

[juli 2018]

[aug 2018]

[nov 2018]

[dec 2018]

[2017]

[2016]

[2015]

[2014]

[2013]

[2012]

[2010/11]

120 m² zeiloppervlak
120 m² lichtweerzeil
In blauw zijn de 4 gastenhutten (1x tweepersoons en 2x eenpersoons) gemarkeerd
Overal aan boord genieten